Financiële situatie van Belgen: waarom blijven we in survival mode?
Nieuwe cijfers uit het European Consumer Payment Report van incassobureau Intrum tonen dat een groot deel van de Belgische consumenten weliswaar stabiliteit terugvindt, maar mentaal blijft steken in survival mode. Niet het inkomen bepaalt wie financieel overeind blijft, wel de gewoontes, reflexen en microbeslissingen waarmee gezinnen elke dag omgaan met onzekerheid - of het nu gaat om het brood op tafel te houden of onverwachte uitgaven te dekken.
Na jaren economische turbulentie lijkt de rust terug te keren: 80% van de Belgen betaalden het afgelopen jaar al hun rekeningen op tijd, een scherpe stijging tegenover 65% in 2023. De controle over hun persoonlijke financiën lijkt grotendeels herwonnen, maar het vertrouwen bij de Belgische consument is broos.
Belgische gezinnen blijven denken in termen van risico’s
- 20% voelt angst bij economisch nieuws
- 36% stelt grote aankopen zoals een huis of auto uit
- 55% bouwt aan een noodbuffer uit schrik voor jobverlies of dalende koopkracht
Deze reflexen zijn logisch – en vaak zelfs gezond – op individueel niveau, maar volgens Intrum kan deze collectieve terughoudendheid de binnenlandse vraag drukken en zo de economische groei in België afremmen.
Survival mode wordt gevoed door gedrag, niet door inkomen
Het onderzoek legt een opvallende paradox bloot: een hoger inkomen biedt geen garantie op financiële gezondheid. Mensen blijven zelden in survival mode door een tekort aan loon, maar vooral door het ontbreken van stabiele, beschermende gewoontes.
Intrum’s analyse van Belgische consumenten toont dat mensen die worstelen met hun geldzaken veel minder frequent sparen, vaker geld lenen voor essentiële aankopen en sneller overweldigd geraken door financiële informatie.
Kortom: het zijn dagelijkse patronen – van uitstelgedrag tot impulsieve aankopen – die consumenten vastzetten in survival mode, veel minder hun salarisniveau.
Tien gewoontes die Belgen in survival mode houden
Intrum identificeert tien terugkerende denk- en gedragspatronen die financiële kwetsbaarheid versterken:
- Geen buffer opbouwen voor onverwachte uitgaven.
- Geloven dat rijkdom voor jou nooit haalbaar is, ongeacht inspanning of spaargedrag.
- Sparen laten liggen ten gunste van direct plezier.
- Zich zorgen maken dat je woonlasten een comfortabel pensioen onmogelijk maken.
- Twijfelen over grote aankopen door economische onzekerheid.
- Sociale druk op sociale media volgen tot het ten koste gaat van mentale gezondheid.
- Verwachten dat de werkloosheid de komende jaren flink zal stijgen.
- Angstig zijn om fouten te maken bij schuldenbeheer.
- Zich laten beïnvloeden door negatief economisch nieuws.
- Geld gebruiken om stress, angst of verveling te verzachten.
Gedragsgerichte ondersteuning is cruciaal
Intrum benadrukt dat financiële veerkracht vooral groeit via educatie, begeleiding en slimme gedragsbijsturing. Een gerichte overheidscampagne rond basisvaardigheden – budgetteren, buffers opbouwen, verantwoord kredietgebruik – kan volgens het bedrijf een grote hefboom zijn.
Intrum zelf kiest voor een preventieve aanpak via technologie, empathische begeleiding en vroegtijdige detective van schulden. “Dankzij buitengerechtelijke incasso oplossingen bespaart Intrum onze samenleving jaarlijks zo’n 280 miljoen euro aan juridische kosten.” zegt Guy Colpaert, Managing Director van Intrum Benelux.
AI: van angst naar vertrouwen
Consumenten ontdekken steeds meer hoe AI hen kan ondersteunen. Tools zoals ChatGPT helpen hen financiële termen beter te begrijpen. Vooral jongere generaties, die minder levenservaring hebben, maken hier volop gebruik van: 68% van generatie Z vertrouwt op AI voor financiële kennis, tegenover 16% van de Belgische babyboomers.
Terwijl het vertrouwen in AI groeit, nemen de zorgen over het gebruik ervan in schuldenbeheer af. In 2025 denkt al 37% van de Belgen dat AI het incassoproces eerlijker kan laten verlopen dan een menselijke dossierbeheerder, tegenover 23% in 2024.
Online shoppen
Slechts 40% van de Belgen zegt in 2025 vaker impulsief te kopen dan twee jaar geleden, een daling ten opzichte van 56% in 2024.
Een aandachtspunt zijn de jongere consumenten die impulsieve shoppers blijven. Bijna een op vier van generatie Z (22%) heeft zichzelf in de schulden gewerkt door online levensstijlen na te bootsen die ze op sociale media zien.
Ontvang het exclusieve rapport over financiële situatie Belgen 2025 - 2026
Wilt u een exemplaar van dit unieke rapport ontvangen? Vul onderstaand formulier in. Wij verwerken uw gegevens en bezorgen u het European Consumer Payment Report zo snel mogelijk.
Vul de velden in en klik op "Verzenden":
